Söyle Zilan | A. Sırrı Özbek’ten ‘yarası kabuk bağlamayan’ bir coğrafyanın romanı « BarkoTürk

16 Ekim 2021 - 14:48

Söyle Zilan | A. Sırrı Özbek’ten ‘yarası kabuk bağlamayan’ bir coğrafyanın romanı

T24 Kültür Sanat Uluslararası PEN Kulübü ve Türkiye Yazarlar Sendikası üyesi A. Sırrı Özbek’in son romanı Söyle Zilan’da Ağrı Dağı eteklerinde …

Söyle Zilan | A. Sırrı Özbek’ten ‘yarası kabuk bağlamayan’ bir coğrafyanın romanı
Son Güncelleme :

22 Eylül 2021 - 17:12

27 views

T24 Kültür Sanat

Uluslararası PEN Kulübü ve Türkiye Yazarlar Sendikası üyesi A. Sırrı Özbek‘in son romanı Söyle Zilan‘da Ağrı Dağı eteklerinde çetin bir coğrafya ve insanlarını anlatıyor. İletişim Yayınları’nın “Ağrı Dağı eteklerindeki isyan günlerinin, ölüme meydan okuyan âşıkların, yarası kabuk bağlamayan bir coğrafyanın romanı” olarak tasvir ettiği Söyle Zilan, deneme ve öykü kitapları da yayımlanan A. Sırrı Özbek’in beşinci romanı.

İletişim Yayınları’nın ‘Söyle Zilan’ için paylaştığı tanıtım metni şöyle:

Vicdan sahibi bir tek Allah’ın kulu çıkıp da: Onlar da bizim gibi ekmek yerler, evlerine çoluk çocuklarına bakmak için gecelerini gündüzlerine katıp dağda bayırda, her yerde ve her işte çalışırlar, geceleri uyurlar, uyuduklarında tıpkı bizim gibi mutlu rüyalar görürler, çocuk yetiştirirler, severler, âşık olurlar, yeri gelir ağlar, yeri gelir gülerler demedi. Doğuştan edindikleri dil, inanç ve yaşam tarzları analarının ak sütü gibi kendilerine helaldir, onların da bu köhnemiş dünyada kendi dillerini konuştukları topraklarında özgürce, insan gibi; karınları tok, sırtları pek ve başları dik olarak yaşamak haklarıdır demedi, demedi, diyemedi…”

Zaman, kelam zamanıydı. Zaman kadar eski, dilsiz bir halkın dili olma, yitik sözlere can verme zamanıydı… Dengbejler, belleklerini sese ve söze döktüler. Hünermendler, geçmişin acı ve hüznünü nefesle yeniden ürettiler…

Söyle Zilan, Ağrı Dağı eteklerindeki isyan günlerinin, ölüme meydan okuyan âşıkların, yarası kabuk bağlamayan bir coğrafyanın romanı.

Sırrı Özbek, Zilan’ın hikâyesini destansı bir dille, yüreklere dokunan bir sesle anlatıyor.

Kitaptan tadımlık

Sonsuz derinlikteki lacivert gökyüzünde büyük bakır bir sini gibi asılı duran dolunayın şavkı vuruyordu Akbük Körfezi’ne. Dolunayda oynaşan deniz üzerinde yakamozlar ışıl ışıldı. Hafiften esen meltem, zeytinleri sulamakla kalmıyor, akşama huzurlu bir serinlik, bir ferahlık veriyordu. Akbük; Ege Denizi’nin serin sularıyla, en tepesinden dibine kadar, sık çam ve zeytin ağaçlarıyla kaplı Kazıklı Dağı arasına sıkışmış, antikçağın en önemli bilicilik merkezi Didim’in küçük, şirin bir beldesi. Mazlum ve mahzun Gelîyê Zîla sürgünlerinin iskân yeri. Hepsi aynı aşiretten, akraba

 

Kadınlar terasın sağ tarafına sıralanmış. Genç kız ve gelinler tabaklarla, doğranmış kavun, karpuz; kırmızı, siyah ve beyaz üzüm; dallarından henüz toplanmış götleri ballı siyah ve sarı incirleri getirip altına rahle konmuş yuvarlak, büyük bakır sinilere bırakıyordu. Orta döşekte herkesin saygıyla iltifat ettiği, ağırlamak için özen gösterdiği, ta uzaklardan, serhadden gelme iki dengbej, bir de hünermend oturuyordu. Sesi ve sözü şekillendiren ustalar. Aynı sözü ve kelimeyi bazen sonsuz otlakların kadife yumuşaklığında yeşil bir huzur içinde söyler, bazen ağır bir balyoz gibi göğsüne göğsüne indirir insanın, nefesini keser.

Bazen sağır eden gök gürlemelerinin içinden fırlayan kör edici şimşekler gibi çakar, beynin ışığa keser. Bazen kucağındaki bebeğini uyutan annenin ninnisi gibi mutluluk saçar, bazen ağır ve acı bir ölümün ardından söylenen ağıt gibi üstünden başından hüzün dökülür. Şaşarsınız dinlerken sözü ve kelamı şekilden şekile dönüştürme ustalıklarına. Hünermend ağzı büzgülü, siyah, kadife bir torbanın içinden özenle kızıl renkli bir duduk çıkardı. Sol elinde tuttuğu duduğu, sağ elindeki kadife torbayla dikkatlice sildi. Sonra yanı başında, minderin üzerine indirdiği ceketinin iç cebinden tütün tabakasına benzer küçük bir kutu aldı. Kutuda duduğun dili vardı. Duduğun dilini dudaklarının arasında ıslatıp yumuşattıktan sonra duduğa taktı. Kaysı ağacından yapılmış duduk iki gümüş kelepçeyle sıkıca sarılmıştı, çatlayıp ayrılmasın diye. İki dengbej ellerindeki üç sıralı doksan dokuzluk tespihleri parmakları arasında çevirip duruyordu. Birininki siyah oltutaşından, diğerininki kahverengi koka. İkisinin de habbeleri yuvarlak, nohut tanesinden biraz küçük. Köyde düğün vardı.

Gündüz çalınan davul, zurna ve ince saz faslı bitmişti. Vakit akşamdı. Zaman söz ve kelam zamanıydı. Sese şekil vermenin, sesin ruhunu ortaya dökmenin zamanı. Kaybolan sözlere, belki dün belki de onlarca hatta yüzlerce yıl öncesinde söylenmiş, ama bugün unutulmuş yitik sözlere yeniden can vermenin zamanı. Geçmişi nefesle anlatma zamanı. Evet, zaman dengbejlerin zamanıydı. Sessiz çoğunluğun sesi olan dengbejlerin. Belleğini sese ve söze döken ustaları dinleme zamanı…

Künye | Söyle Zilan
Yazar:
A. Sırrı Özbek
Yayınevi: İletişim Yayınları
Sayfa: 252
Editör: Duygu Çayırcıoğlı
Kapak: Sedat Mit
Uygulama: Hüsnü Abbas
Düzelti: Ekrem Solgun

A. Sırrı Özbek kimdir?

Adıyaman/Kâhta’da doğdu. Erzurum Eğitim Enstitüsü’nü ve Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Öğretmenlik, avukatlık ve iş hayatı yanında siyasetle de uğraştı. Kökünü Arayan Çınar (2011, roman), Tosbağa Avcısı (2013, öykü), Faili Meçhul Bebek (2013, öykü), Taammüden (2014, roman), Yele Yazılan Yazılar (2015, deneme), Hasut (2016, roman), Namekân/Baba İshak’ın Uzun Yürüyüşü (2017, roman) adlı kitapları yayımlandı. Özbek, Uluslararası PEN Kulübü ve Türkiye Yazarlar Sendikası üyesi.